Điều

Cập nhật lúc: 11:13 13/06/2019

  • Tên phổ thông: Đào lộn hột

  • Tên khoa học:  Anacardium occidentale

  • Họ thực vật: Xoài (Anacardiaceae)

  • Nguồn gốc xuất xứ:  từ vùng đông bắc Brasil, được nhập về châu Á và châu Phi trong giai đoạn 1560 - 1565 sau khi các đế quốc thực dân châu Âu phát hiện ra châu Mỹ.

  • Phân bố ở Việt Nam: được trồng rộng rãi ở các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ như: Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa - VŨng Tàu, Bình Thuận, Lâm Đồng, Đăk Lawk, Đăk Nông

1. Đặc điểm hình thái:

  • Thân, tán, lá: 

    - Thân: Cây cao từ khoảng 5-10 m (có tài liệu ghi là từ khoảng 3m đến 9m), thân ngắn cành dài.

    - Rễ: To, khỏe, có rễ cọc và nhiều rễ chùm, mọc sâu và lan rộng trong đất bên dưới tán lá.

    - Lá: Lá đơn nguyên, hình trứng tròn đều, mọc so le, cuống ngắn.

  • Hoa, quả, hạt: 

    -Hoa: Hoa nhỏ, màu trắng mọc thành chuỳ, có mùi thơm dịu.

    - Quả: Có hai phần cần phân biệt:

    + Quả giả: Chính là phần chín mọng ăn được. Quả giả dài 10-12 cm, đường kính 4-8 cm. Phần này chính là cuống hoa phát triển mà thành. Có nhiều màu sắc: Đỏ, tím, vàng…

    + Quả thật (bên trong có nhân điều): Chính là phần hạt điều cò nguyên vỏ, hạt thật chính là phần nhân ăn được bên trong, có dầu béo ăn được. Thuộc loại quả khô, không tự mở, hình thạn, dài 2-3 cm, nặng 5-9g, vỏ ngoài cứng, màu xám, mặt hõm vào, cuống quả phình to thành hình trái lê hay đào,màu đỏ, vàng hay trắng. Do vậy người ta thường có cảm tưởng phần cuống quả phình ra là quả, còn quả thật đính vào là hạt, do dó mà có tên đào lộn hột (tức đào có hột nằm ngoài quả).

    Nhiều người thường nhầm đào lộn hột (điều) là thực vật hạt trần, nhưng đào lộn hột (điều) chính xác là thực vật hạt kín.

    - Nhân điều (bên trong quả thật): hình thận, có chứa dầu béo - đây là phần giá trị nhất của cây điều.

​2. Công dụng

Trong 100g nhân hạt có 45g lipit, 26g đường bột, 21g protein (nhiều hơn lạc), 2,5% muối khoáng và nhiều Vitamin A1 , B1, B2, B6, PP, E. Quả giả (cuống phình to) chiếm 90% trọng lượng cả quả, quả thật chiếm 10% trọng lượng cả quả, nhân chiếm 20% trọng lượng quả thật. Trong quả giả có 85-90% nước, 7-13% gluxit, 0,7-0,9% protit, rất nhiều vitamin, nhất là vitamin C (9 lần nhiều hơn trong cam ngọt), 0,2% chất khoáng và 0,1% lipit.

  • Quả giả (cuống quả) rất giàu vitamin C, có thể ăn tươi, hoặc ép lấy dịch cho lên men làm rượu nhẹ, nước giải khát lên men. Tuy nhiên không nên ăn nhiều trái tươi vì gây tưa lưỡi.

  • Rượu chế biến từ quả giả này có thể dùng xoa bóp khi đau nhức; súc miệng chữa viêm họng, chống nôn mửa.

  • Nhân là sản phẩm chính của cây Điều do có giá trị cao, sử dụng đa dạng, sau khi loại hết vỏ, được rang hoặc dùng tươi hoặc dùng trong chế biến bánh, kẹo.

  • [Bôm đào lộn hột] (cần chú thích) dùng chữa chai, loét, nẻ chân.

  • Dầu nhân điều dùng để làm thực phẩm chức năng và điều chế thuốc.

  • Dầu vỏ hạt điều (CNSL) được dùng trong công nghiệp dân dụng, điều chế ra các hóa chất như Carnadol và Carnol, làm bột ma sát (sử dụng chế tạo ra má phanh ô tô,...), dầu bôi trơn máy bay, làm sơn, vecni,...

  • Gỗ điều được làm ván ép chống mối mọt rất tốt.

  • Vỏ hạt điều sau khi ép được sử dụng làm chất đốt hoặc làm ván ép công nghiệp,...

3. Kỹ thuật trồng điều:

 Kỹ thuật trồng điều

  • Đào hố 40x40x40cm thẳng hàng và cách nhau theo mật độ vừa nói ở phần trên

  • Mỗi hố bón lót 10-15kg phân chuồng hoai mục + 0,3 – 0,5kg phân lân + 0,1 – 0,3kg phân đạm hoặc NPK

  • Việc chuẩn bị hố trồng cần tiến hành trước từ 15-30 ngày

  • Khi trồng nên thao tác nhẹ nhàng, tránh làm vỡ bầu ươm.

  • Đặt bầu ươm chính giữa hố, mặt bầu cao hơn mặt đất 5-10cm, nén nhẹ xung quanh gốc, đồng thời vun gốc cao tránh đọng nước

  • Sau khi trồng cần cắm cọc cố định cây và tưới nước ngay để giữ ẩm cho cây con

  • Thời điểm trồng thích hợp nhất là cuối mùa khô đầu mùa mưa

Kỹ thuật chăm sóc cây điều

Bón phân: Có thể chia làm 2 giai đoạn, giai đoạn kiến thiết (1-3 năm) và giai đoạn kinh doanh (năm thứ 4 trở đi).

  • Ở giai đoạn kiến thiết: Bón phân NPK có lượng đạm và lân cao (N,P cao) chia thành nhiều đợt, mỗi đợt cách nhau 1-2 tháng, nên hòa vào nước tưới vào gốc. Lượng phân tương ứng mỗi năm là 100g/gốc (năm 1), 200g/gốc (năm 2), 300g/gốc (năm 3). Từ năm thứ 2 cây bắt đầu cho bói, giai đoạn cây nuôi quả nên dùng phân NPK có lượng Kali cao để tăng chất lượng trái và hạt.

  • Ở giai đoạn kinh doanh: Bón mỗi gốc 300-500g phân NPK chia làm 2-3 đợt trong năm, thường là đầu và cuối mùa mưa. Giai đoạn cây nuôi trái bón nhiều Kali, giai đoạn cây ra chồi mới bón nhiều N,P. Khi cây chưa giao tán, bón theo rãnh dựa vào hình chiếu của tán cây xuống đất, khi cây giao tán, bón dọc theo rãnh giữa 2 hàng cây

  • Ngoài ra hàng năm nên phun các loại phân bón lá bổ sung trung vi lượng, 1-2 tháng/lần. Có thể kết hợp pha chung với thuốc trừ sâu để tiết kiệm nhân công

  • Phân chuồng 2-3 năm bổ sung 1 lần, bón theo rãnh đối xứng quanh cây, mỗi cây từ 20-30kg

Tưới nước: Linh động dựa theo tình hình khô hạn, nếu có điều kiện có thể đánh bồn đường kính 2-4m quanh gốc để tưới nước hoặc tưới bằng béc phun cũng được.

Cắt tỉa cành tạo tán: Khi cây cao khoảng 0,8-1m, tiến hành hãm ngọn, nuôi 3-5 cành chính mọc lên từ thân, tạo tán phát triển cân đối về các hướng, sau đó hàng năm sau vụ thu hoạch cắt tỉa cành sâu bệnh, cành khô, chồi vượt sát thân, cành hết khả năng mang trái

 

Làm cỏ: Giai đoạn cây còn nhỏ, có thể xen canh các loại cây ngắn ngày họ đậu, vừa giúp tăng thu nhập vừa giảm bớt cỏ dại, lưu ý khi trồng nên trồng các loại cây có chiều cao vừa phải, trồng cách cây điều 1-1,5 m để tránh cạnh tranh ánh sáng và không gian sinh trưởng của cây. Khi cây lớn, phần vỏ và thân đã gỗ hóa, có thể sử dụng thuốc trừ cỏ tiếp xúc hoặc lưu dẫn để phun xịt hàng năm

Phòng trừ sâu bệnh

  • Sâu đục thân, đục cành: Đầu mùa mưa nên phun thuốc trừ sâu vào gốc cây, vỏ cây để tiêu diệt ấu trùng. Trường hợp ấu trùng đã tấn công thì tiết hành cưa bỏ cành, dùng móc sắt bắt sâu con. Đồng thời dùng vôi, vải tẩm thuốc quấn quanh gốc để hạn chế và tiêu diệt ấu trùng, sâu con…

  • Sâu bọ hại lá và đọt non: Chủ yếu là bọ trĩ, rầy mềm và bọ xít muỗi. Gây hại quanh năm nhưng nặng nhất là giai đoạn cây phát chồi non, nên chủ động phun phòng các loại thuốc có tính độc mạnh, lưu dẫn để phòng trừ. Thường phun 15-30 ngày/lần

  • Bệnh khô cành, thán thư: Chủ yếu do các chủng nấm hại gây ra, nên phun phòng bằng thuốc COC85, Ridomil Gold, Aliette… đặc biệt là mùa mưa khi độ ẩm tăng cao, trường hợp cây có dấu hiệu nhiễm bệnh, nên phun 7-10 ngày/lần cho đến khi cây khỏi hẳn. Ngoài ra trong quá trình trồng điều nên cân đối giữa phân hữu cơ và phân hóa học. Thường xuyên bổ sung các chế phẩm Trichoderma giúp cây có hệ miễn dịch mạnh mẽ, sức sinh trưởng mạnh và cân đối hơn